دانشگاه قم حقوق عمومی تطبیقی 3060-6004 2 4 2025 12 28 Societal Constitutionalism: From Context to Theory اساسی‌گرایی جامعه‌مند؛ از زمینه‌ها تا طرح یک نظریه 30 55 4467 10.22091/cpl.2026.14912.1088 FA محمد جلالی دانشیار گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. 0000-0002-2609-9307 مهناز بیات کمیتکی استادیار گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. سوگل سودبر دکتری حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. 0000-0001-9954-1912 Journal Article 2025 09 28 The emergence of the theory of societal constitutionalism may be understood as a response to the concern for according legitimacy to diverse forms of social rationality. Evidently, the necessity of envisaging an order independent of politics for the sphere of the economy, which was articulated in the early twentieth century through the idea of a <em>fiscal constitution</em>, played a significant role in the acceptance of the distinctive logic of social systems. Likewise, the foundations and doctrines of <em>legal pluralism</em> effectively paved the way for the expansion of the scope of constitutionalism. Ultimately, these intellectual endeavors found reflection in the Niklas Luhmann’s<em> Systems Theory</em> and were further developed, from the perspective of David Sciulli, through the procedural understanding of law advanced by Jürgen Habermas and Lon L. Fuller. According to Luhmann, rather than concentrating on the distinction between the state and society, society ought to be conceived as consisting of various social systems, such as the economy, politics, education, and law, each of which, despite possessing an autopoietic and self-regulating character, is inevitably required to establish a structural coupling with its surrounding environment. In this respect, the threat posed by the encroachment of systems on one another’s shperes necessitates the anticipation of self-limitation mechanisms, while simultaneously maintaining equilibrium with the surrounding. In this manner, constitutionalism, which had long been designated solely to confront state power, continues to exist faithfuly to the various dimensions of collective life. The final finding of this study, developed in light of its pedagogy-oriented methodology and sociological analysis, is that the key to overcoming the deficiencies of traditional constitutional theories in confronting contemporary manifestations of power lies not in the formulation of a global constitutional order, but rather, conversely, in the recognition of the plurality of social systems and the particular rationality inherent in each of them    شکل‌گیری نظریه اساسی‌گرایی جامعه‌مند را بایستی گونه‌ای پاسخ به دغدغه ضرورت اعتباربخشی به عقلانیت‌های متفاوت اجتماعی تلقی نمود. بی‌تردید ضرورت پیش‌بینی نظمی مستقل از سیاست برای اقتصاد که در اوایل سده بیستم در قالب ایده قانون اساسی اقتصادی مطرح گردید، نقش مؤثری در پذیرش منطق منحصربه فرد سیستم‌های اجتماعی ایفا نموده است. همچنین مبانی و آموزه‌های اندیشه تکثرگرایی حقوقی نیز به شکل مؤثری زمینه را برای گسترده‌تر شدن قلمرو اساسی‌گرایی فراهم نمود. سرانجام این تلاش‌های فکری در نظریه سیستم‌های نیکلاس لومان انعکاس یافته و از منظر دیوید شولی با درک رویه‌مند هابرماس و فولر از حقوق تکمیل شد. بر اساس نظریه لومان به جای تمرکز بر تفکیک میان دولت و جامعه بایستی جامعه را متشکل از سیستم‌های مختلف اجتماعی همچون اقتصاد، سیاست، آموزش، حقوق و... دانسته که هریک از آن‌ها علی‌رغم برخورداری از ویژگی خودسامان و خودتنظیم‌گر ناگزیر از برقراری پیوند ساختاری با محیط پیرامون خود می‌باشند و در همین راستا تهدید تجاوز سیستم‌ها به قلمرو یکدیگر پیش‌بینی مکانیسم خودمحدودسازی و در عین حال برقراری توازن با محیط را ایجاب می‌کند. بدین نحو جریان اساسی‌گرایی که برای سده‌ها تنها برای مواجهه با قدرت دولت طراحی گردیده با وفاداری به ابعاد مختلف حیات جمعی همچنان به حیات خود ادامه می‌دهد. یافته نهایی این پژوهش در پرتو روش آموزش‌محور و تحلیل جامعه‌شناختی آنکه راهکار فائق آمدن بر کاستی نظریات سنتی حقوق اساسی در رویارویی با مظاهر نوین قدرت نه تعریف یک نظام حقوق اساسی جهانی بلکه بالعکس پذیرش تکثر سیستم‌های اجتماعی و عقلانیت مختص به هر یک از آن‌ها است. https://cpl.qom.ac.ir/article_4467_ebf1da49ccecc00ea1d579a89f675266.pdf